Alle inzichten
INZICHTEN / SLIMMER WERKEN

Wat kost handmatig werk je bedrijf eigenlijk?

Vier minuten om een klantgegeven over te nemen. Drie minuten om een planning bij te werken. Nog even een bevestiging versturen. Het zijn handelingen waar niemand zich druk om maakt. Toch kunnen juist die kleine momenten verklaren waarom een groeiend bedrijf steeds drukker wordt, zonder dat het werk per se ingewikkelder is geworden.

Er is iets merkwaardigs aan de manier waarop we naar productiviteit kijken. We investeren in snellere computers, betere software en slimmere manieren om samen te werken. We plannen overleggen efficiënter, proberen onze mailbox onder controle te krijgen en zoeken voortdurend naar manieren om meer gedaan te krijgen in minder tijd. Maar ondertussen accepteren we zonder veel vragen dat medewerkers iedere dag dezelfde informatie overtypen, bestanden bijwerken en gegevens van het ene systeem naar het andere verplaatsen.

Niet omdat iemand dat een goed idee vindt. Het is gewoon ooit zo ontstaan.

Een bedrijf begint met een paar klanten, een overzichtelijke planning en een handvol mensen die precies weten wat er moet gebeuren. Een Excelbestand is voldoende, aanvragen komen binnen via de mailbox en als er iets verandert, stuurt iemand even een berichtje naar een collega. Het werkt prima, totdat het bedrijf groeit. Er komen meer klanten, meer aanvragen, meer medewerkers en daarmee ook meer momenten waarop informatie van de ene plek naar de andere moet.

Wat ooit een praktische oplossing was, wordt langzaam een vast onderdeel van de werkdag. En omdat iedere afzonderlijke handeling zo weinig tijd kost, merkt bijna niemand hoeveel werk er inmiddels achter schuilgaat.

De rekensom die bijna niemand maakt

Stel je een medewerker voor die vijftien keer per dag gegevens uit een aanvraag overneemt in een ander systeem. Iedere keer kost dat ongeveer vier minuten. Op een drukke dag voelt dat misschien als een kleine onderbreking, maar niets om serieus bij stil te staan.

Tot je het op jaarbasis bekijkt.

Vijftien handelingen van vier minuten zijn samen een uur per dag. Bij vijf werkdagen per week en 46 werkweken komt dat neer op 230 uur per jaar. Als drie medewerkers vergelijkbare werkzaamheden uitvoeren, loopt het totaal op tot 690 uur. Dat zijn ruim zeventien volledige werkweken van veertig uur.

230 uur per jaar voor één terugkerende handeling.

Dat is natuurlijk een rekenvoorbeeld, geen gemiddelde dat voor ieder bedrijf geldt. Maar het laat wel zien waarom de tijdsduur van een handeling op zichzelf weinig zegt. De werkelijke impact ontstaat door de frequentie waarmee die handeling terugkomt.

En precies daar zit een blinde vlek. We beoordelen de moeite die iets kost vaak op het moment dat we het uitvoeren. Vier minuten is nauwelijks de moeite waard om te verbeteren. Maar 230 uur is ineens een heel ander gesprek.

REKEN ZELF MEE

Hoeveel tijd telt het bij jou op?

Vul één terugkerende handeling in. Je ziet hoeveel tijd die op jaarbasis vraagt.

Pas de werkdagen en werkweken aan
230uur per jaar

Dat is 5,75 werkweken van 40 uur.

Een rekenvoorbeeld op basis van jouw invoer. Dit is de tijd die het werk vraagt, geen voorspelling van de tijd die je volledig kunt besparen.

Waarom groei bestaande processen onder druk zet

Het interessante is dat een bedrijf niet inefficiënt hoeft te zijn om met dit probleem te maken te krijgen. Sterker nog, veel omslachtige processen zijn ooit ontstaan vanuit een heel verstandige keuze.

Waarom zou je investeren in een uitgebreid planningssysteem als je met vijf klanten uitstekend uit de voeten kunt in Excel? Waarom zou je een koppeling laten ontwikkelen tussen twee systemen als iemand die gegevens in een paar minuten kan overnemen? En waarom zou je een administratief proces opnieuw ontwerpen als iedereen precies weet hoe het werkt?

Op dat moment zijn het logische beslissingen. Alleen veranderen de omstandigheden, terwijl de werkwijze hetzelfde blijft.

Bij tien aanvragen per week is handmatig verwerken misschien de eenvoudigste oplossing. Bij honderd aanvragen ontstaat een andere situatie. De handeling zelf is niet ingewikkelder geworden, maar de hoeveelheid werk eromheen wel. Bovendien neemt de kans toe dat informatie ergens blijft liggen, verkeerd wordt overgenomen of niet op tijd bij de juiste persoon terechtkomt.

Het gevolg is een organisatie die steeds meer tijd besteedt aan het organiseren van haar eigen werkzaamheden. Er wordt harder gewerkt om dezelfde processen draaiende te houden, terwijl de aandacht juist naar klanten, kwaliteit en verdere groei zou moeten gaan.

De echte kosten staan niet op de urenstaat

Wanneer we over automatisering praten, gaat het al snel over tijd besparen. Dat is begrijpelijk, want uren zijn relatief eenvoudig uit te rekenen. Maar de belangrijkste gevolgen van handmatig werk laten zich niet altijd in minuten uitdrukken.

Neem een klantaanvraag die binnenkomt via de website. Een medewerker leest de aanvraag, zet de gegevens in een overzicht, stuurt informatie door naar een collega en maakt uiteindelijk een afspraak. Dat proces kan uitstekend functioneren, zolang iedereen zijn deel op tijd uitvoert. Maar iedere overdracht introduceert ook een afhankelijkheid. Wat gebeurt er als iemand afwezig is? Als een bericht over het hoofd wordt gezien? Of als twee medewerkers niet met dezelfde informatie werken?

De tijd die verloren gaat aan het herstellen van zulke situaties, is vaak moeilijker zichtbaar dan de oorspronkelijke administratieve handeling.

Daar komt nog iets bij. Medewerkers die voortdurend worden onderbroken voor kleine administratieve taken, moeten telkens opnieuw hun aandacht verleggen. Een paar minuten gegevens overnemen betekent niet automatisch dat iemand daarna direct verder kan met het werk waarmee hij bezig was.

En misschien nog belangrijker: al die kleine werkzaamheden nemen ruimte in die anders besteed had kunnen worden aan persoonlijk klantcontact, betere dienstverlening of het ontwikkelen van nieuwe ideeën.

Daarom is de vraag niet alleen hoeveel tijd een bedrijf kan besparen, maar ook wat het met die vrijgekomen ruimte kan doen.

Waarom nieuwe software niet automatisch de oplossing is

Wie eenmaal ziet hoeveel tijd terugkerende werkzaamheden kosten, komt al snel uit bij automatisering. Toch is dat niet altijd de verstandigste eerste stap.

Een nieuw systeem kan een proces versnellen, maar ook extra complexiteit toevoegen. Zeker wanneer het niet goed aansluit op de manier waarop medewerkers daadwerkelijk werken. Dan verdwijnt de ene handmatige handeling, terwijl er ergens anders twee nieuwe voor terugkomen.

Het is een bekend patroon: een organisatie koopt software om meer overzicht te creëren, maar blijft daarnaast Excelbestanden gebruiken omdat bepaalde informatie toch niet op de juiste plek beschikbaar is. Uiteindelijk ontstaat er geen eenvoudiger proces, maar een extra systeem dat onderhouden moet worden.

De techniek is dan misschien verbeterd, maar de manier van werken nauwelijks.

Een betere aanpak begint daarom met het proces zelf. Welke informatie komt binnen? Wie heeft die nodig? Waar wordt ze vastgelegd? Welke beslissingen vragen menselijke aandacht en welke stappen zijn eigenlijk niets meer dan het verplaatsen van gegevens?

Soms blijkt een koppeling tussen bestaande systemen voldoende. Soms kan een formulier slimmer worden ingericht, waardoor informatie direct op de juiste plek terechtkomt. En soms is een maatwerkapplicatie zinvol, omdat verschillende werkzaamheden dan eindelijk op een logische manier samenkomen.

Maar het kan ook zijn dat een proces vooral duidelijkere afspraken nodig heeft en helemaal geen nieuwe techniek.

De beste oplossing is niet de oplossing die het meeste automatiseert. Het is de oplossing die onnodig werk wegneemt zonder de organisatie ingewikkelder te maken.

De interessantste inzichten vind je op een gewone dinsdag

Voor het ontdekken van zulke kansen heb je niet direct een consultant, een uitgebreid onderzoek of een nieuw softwarepakket nodig. Je kunt beginnen door een gewone werkdag eens met andere ogen te bekijken.

Niet vanuit de vraag of medewerkers wel efficiënt genoeg werken, maar vanuit de nieuwsgierigheid waarom bepaalde handelingen überhaupt nodig zijn.

Waarom worden klantgegevens op meerdere plekken ingevoerd? Waarom moet iemand iedere vrijdag informatie uit verschillende bestanden verzamelen? Waarom ontvangt een collega een e-mail met gegevens die al ergens in een systeem staan? En waarom moet een klant opnieuw informatie aanleveren die eerder al is doorgegeven?

Dat zijn vragen die in de dagelijkse drukte nauwelijks gesteld worden. Iedereen is immers bezig om het werk gedaan te krijgen.

Toch kunnen de antwoorden verrassend veel opleveren. Misschien ontdek je dat een kleine administratieve handeling iedere dag tientallen keren voorkomt. Misschien blijkt dat medewerkers dezelfde informatie op verschillende manieren bijhouden. Of misschien zie je dat een proces dat jaren geleden uitstekend werkte, inmiddels niet meer past bij de omvang van het bedrijf.

Het gaat er niet om direct voor iedere handeling een oplossing te bedenken. Het gaat erom zichtbaar te maken wat door gewenning onzichtbaar is geworden.

Begin met één terugkerende handeling.

Kies een handeling die deze week vaak terugkomt. Noteer hoe vaak je haar uitvoert, hoeveel tijd ze kost en wie de informatie daarna nodig heeft. Kijk vervolgens waar een stap kan vervallen of duidelijker kan worden afgesproken. Dan heb je een concreet vertrekpunt voor verbetering.

De volgende groeistap begint misschien niet met meer mensen

Groeiende bedrijven komen vroeg of laat op een punt waarop de werkdruk toeneemt. De agenda’s zitten vol, administratieve taken stapelen zich op en het voelt alsof er simpelweg meer mensen nodig zijn om alles gedaan te krijgen.

Soms is dat ook zo. Groei vraagt nu eenmaal om extra capaciteit. Maar voordat je die conclusie trekt, is het de moeite waard om te onderzoeken hoeveel van het bestaande werk werkelijk menselijke aandacht nodig heeft.

Want niet iedere extra klant hoeft automatisch tot evenveel extra administratie te leiden. Niet iedere nieuwe medewerker hoeft meer interne afstemming te betekenen. En niet iedere groeiende organisatie hoeft haar processen op dezelfde manier te blijven uitvoeren als toen ze nog maar uit een paar mensen bestond.

Juist daar ontstaat ruimte voor een andere manier van denken. Niet beginnen bij de vraag hoe medewerkers nóg meer werk kunnen verzetten, maar onderzoeken waarom bepaalde werkzaamheden zoveel tijd vragen.

Misschien blijkt dan dat de grootste winst niet zit in een indrukwekkende nieuwe technologie, maar in het wegnemen van een paar ogenschijnlijk onbelangrijke handelingen.

Vier minuten klinkt tenslotte als niets.

Tot je ontdekt hoe vaak die vier minuten terugkomen.

VAN INZICHT NAAR VERBETERING

Waar verliest jouw organisatie tijd?

Je hoeft nog niet te weten welke techniek je nodig hebt. Vertel hoe je nu werkt en waar het vastloopt. In een vrijblijvend groeigesprek kijken we welke verbetering je verder helpt.